Monetarist Okul: Milton Friedman'in Para Talebi Analizi

     Friedman'a göre para, cesitli hizmetler sunan bir aktiftir. Para sahipleri, para stoklarina bir dolar ilave ederek yaratilan toplam hizmet akimi artisini, elde tutulan diger aktiflerinin her birindeki bir dolar azaltarak esitlemeye calisirlar. Böylece parasal stoklarinin hacmini degistirirler. Görüldügü üzere, Friedman parayi bir mal olarak görmektedir. Elde para bulundurmak isteyenleri iki gruba ayirabiliriz. Bunlar; Hane halklari ve girisimcilerdir. Hane halklarinin para talebini belirleyen faktörler, hane halklarinin toplam serveti, servet unsurlarinin getirileri ve zevk ve tercihlerdir. Para, tahviller, hisse senetleri, fiziki mallar ve beseri sermaye hane halklarinin toplam servetleridir.

Modern Miktar Teorisi (para talebinin fonksiyonel ifadesi)

md= f{p;rb-(1/rb*drb/dt);re+(1/p*dp/dt)-(1/re*dre/dt);1/p*dp/dt;W;Y/r;U}

md:NOMINAL para ralebi
P: fiyatlar genel düzeyi
rb:tahvillerden elde edilmesi umulan getiri
re:hisse senetlerinden elde edilmesi umulan getiri
1/p*dp/dt: fiyatlar genel düzeyinin zaman icindeki degisimi
W: beseri olmayan sermayenin beseri sermayeye orani
Y: gelir
U: zevk ve tercihler

md= f{p,rb,re,(1/p*dp/dt),W,Y,U}

REEL: M/P= f{rb,re,(1/p*dp/dt),W,Y,U}

yada

M/Y= f{p/y ,rb, re, (1/p*dp/dt), W, U}

Y= V(rb,re,(1/p*dp/dt), W, P/P,U)M

Burada, klasik miktar teorisinin aksine "V" sabit degil, bazi degiskenlerin istikrarli bir fonksiyonudur.
"Y" serveti temsil eden sürekli bir gelirdir. Cari islemlerin parasal degeri degildir.

Ta hvil, hisse senetleri ve fiziki mallarin(1/p*dp/dt) fiyatlarindaki artis para talebini AZALTMAKTADIR.
Fiyatlar genel düzeyindeki(P), beseri olmayan sermayenin beseri sermayeye oranindaki(W) ve gelir düzeyindeki(Y) artislar para talebini ARTTIRMAKTADIR.

Girisimcilerin para talebi ile hane halklarinin para talebi degiskenlik gösterir. Yani, W'nin bir anlami kalmaz ve U ise artik üretim teknik kosullarini icerir.


Para talebinin istikrari

Friedman para talebinin istikrarli olamasi icin cesitli sorular ve bunlara yanitlar vermistir. Simdi bunlari inceleyelim.

Bir ekonomide parasal dengesizliklerin kaynagi nedir?

Friedman bu soruyu söyle cevaplamaktadir; para arzinin degisim oraninda ortaya cikan istikrarsizliktan kaynaklanmaktadir.

Para talebinin istikrarli oldugu düsüncesiyle, para stoku ve ekonomik faaliyet hacmi arasindaki nedensellige önem verilmektedir.

Enflasyon= para stokunun büyüme orani > hasilanin büyüme oranindan kaynaklanmaktadir.

Bu uyumsuzluk nasil giderilir?

Para stokunun büyüme oranindaki istikrarsizlik hasilanin büyüme oranindaki istikrarsizliktan  daha fazladir. Bu nedenle, bu uyumsuzlugun  para stokunda yasanan istikrarsizliktan kaynaklandigi düsünülmektedir. Kisaca, para stokundaki degismeler enfalsyona neden olmaktadir.

Friedman teorisi: para stokundaki artislar, fiyatlar genel düzeyindeki artislari belirlemektedir.
Post Keynesyen teori: fiyatlar genel düzeyindeki artislar, para stokundaki artislari belirlemektedir.

   Özetle, parasal dengesizlikler, para arzindaki istikrarsizliktan kaynaklanmaktadir. Friedman para politikasi araci olarak Acik Piyasa Islemlerini daha etkili oldugunu düsünmektedir. Reeskont ve karsiliklar politikasi sistemde belirsizlik yaratmaktadir. Friedman'a göre; para politikasinin ara hedefi parasal büyüklükler, nihai hedefi fiyat istikrari olmalidir. Para stokunun yilda %3 ile %5 arasinda artirilmasi oldukca istikrarli bir fiyat düzeyini mümkün kilar.